Tăng cường quản lý nước thải và phụ phẩm trong chế biến cà phê tại Sơn La

Ngành cà phê là một trụ cột quan trọng trong phát triển nông nghiệp của tỉnh Sơn La, với hơn 21.400 ha canh tác và sản lượng hàng năm đạt 35.000–45.000 tấn cà phê nhân. Tuy nhiên, Sơn La hiện chưa có cơ chế cụ thể để triển khai các chính sách quản lý chất thải trong chế biến cà phê. Phương thức chế biến cà phê ướt phổ biến tại địa phương tạo ra lượng lớn nước thải giàu chất hữu cơ và phụ phẩm vỏ cà phê, trong khi phần lớn các cơ sở chế biến quy mô hộ và hợp tác xã chưa có hệ thống xử lý phù hợp. Tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường đang gây ô nhiễm cục bộ, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và gia tăng áp lực quản lý môi trường ở cấp địa phương. Tỉnh Sơn La đã ban hành Nghị quyết 128/2020/NQ-HĐND nhằm khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp và chế biến nông sản, trong đó có nội dung hỗ trợ cơ sở chế biến. Tuy nhiên, trên thực tế các cơ chế hỗ trợ cho xử lý nước thải và tái chế phụ phẩm cà phê vẫn chưa được cụ thể hóa trong triển khai. Kết quả mô hình thí điểm do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc (NOMAFSI) triển khai tại huyện Mai Sơn cho thấy các giải pháp xử lý sinh học chi phí thấp và tái chế phụ phẩm cà phê có thể áp dụng hiệu quả ở quy mô hợp tác xã và cơ sở chế biến nhỏ. Dựa trên các kết quả này, NOMAFSI đề xuất tích hợp các giải pháp xử lý chất thải cà phê vào chính sách cấp tỉnh thông qua ba hướng hành động chính: (i) xây dựng hướng dẫn kỹ thuật cho cơ sở chế biến; (ii) lồng ghép hỗ trợ xử lý chất thải vào các cơ chế hỗ trợ đầu tư hiện có; và (iii) tích hợp quản lý chất thải cà phê vào các chương trình phát triển nông nghiệp của tỉnh.